Wat zijn Polyfenolen
Polyfenolen zijn plantaardige stoffen die een bijzonder gunstige invloed op de menselijke gezondheid hebben. Ze beschermen, repareren en verjongen.
Hoe planten zich beschermen
Omdat planten niet kunnen weglopen bij gevaar of dreiging, hebben ze andere beschermingsmechanismen ontwikkeld. Eén daarvan is het aanmaken van polyfenolen, die beschermen tegen fel zonlicht, droogte, slechte bodemgesteldheid, schimmels, virussen en tal van andere bedreigingen. Planten synthetiseren deze complexe verbindingen als een beschermend harnas. Daarom tref je polyfenolen aan waar de plant in contact komt met de buitenwereld. Dus in de schil, vaak als een pigment en met een bittere of astringente smaak.
Artsen, biologen en voedingswetenschappers hebben de afgelopen jaren ontdekt dat polyfenolen een bijzonder gunstige invloed hebben op de gezondheid van mensen. Polyfenolen fungeren namelijk als signaalmoleculen. Ze geven een milde biologische prikkel die de hormetische verdedigingschakelaar in cellen activeert. Dit noemen we de Nrf2-route. Wanneer Nrf2 wordt geactiveerd, geeft het menselijke cellen het signaal om hun eigen krachtige, endogene antioxidatieve enzymen aan te maken —zoals superoxidedismutase en glutathionperoxidase. Deze enzymen zijn extreem goed in het beschermen, repareren en verjongen van cellen en DNA.
Wat zijn vrije radicalen en antioxidanten
We zijn allemaal bekend met vitamines—een verzameling essentiële micronutriënten die ons lichaam goed laten functioneren. Bekende vitamines zoals C en E werken als antioxidanten en helpen schadelijke vrije radicalen te neutraliseren. Vrije radicalen zijn instabiele moleculen die eiwitten, lipiden (waaronder cholesterol) en DNA beschadigen. Dit noemen we oxidatie. Vrije radicalen komen in je lichaam door roken, het eten van ultra-bewerkte voedingsmiddelen, het drinken van alcohol, te weinig beweging en omgevingsfactoren zoals luchtvervuiling en zonlicht (met name UV-A). Top en duursporters maken ook veel vrije radicalen aan want intensief sporten is een andere bron. Soms is het immuunsysteem de grootste bron van vrije radicalen. Het genereert de oxidanten als doelgerichte metabolische wapens om bacteriën, virussen en celafval op te ruimen.
Antioxidanten neutraliseren vrije radicalen in een 1-op-1 verhouding. Anders gezegd: ze gaan oxidatie tegen, vandaar antioxidanten. Jarenlang adviseerden artsen en wetenschappers om vitamine-rijk te eten. Nu blijkt dat die dagelijkse appel een relatief kleine bescherming biedt vanwege de vitamine C in het vruchtvlees, maar zijn gezondheidseffect vooral te danken heeft aan de polyfenolen in de schil van de appel.
Polyfenolen activeren tal van processen, zoals Nrf2, die in staat zijn om duizenden vrije radicalen tegelijkertijd te neutraliseren. Omdat polyfenolen via het voedingssysteem hun beschermende, reparerende en verjongende werking leveren, is het van belang elke dag polyfenolen te eten.
Waar vind je polyfenolen
De makkelijkste manier om polyfenolen binnen te krijgen is via gekleurde groenten en fruit (met schil) met smaken waarin pittigheid, bitter en astringent terugkomen. Koffie, thee, rode wijn en bier bevatten eveneens polyfenolen.
Eén van de belangrijkste bronnen van polyfenolen is bittere olijfolie met een peperige afdronk. Waarom? De bittere smaak duidt op de aanwezigheid van hydroxytyrosol, een krachtige polyfenol die bescherming biedt bij cholesterol en andere hart- en vaataandoeningen, dementie en Alzheimer’s, kanker en diabetes. De peperige afdronk wijst op oleocanthal, een ontstekingsremmende stof die ook wel de natuurlijke versie van ibuprofen wordt genoemd (maar dan zonder de bijwerkingen). Daarnaast bevat olijfolie veel gezonde vetten, die voor veel polyfenolen essentieel zijn om opgenomen te worden. Een dagelijkse dosis polyfenol-rijke olijfolie is dus een grote stap naar een gezond, jong en fit lichaam.