Zonnebrandcrème is slechts het halve verhaal

Je hoeft geen regenboogjager te zijn om te weten dat zonlicht bestaat uit een spectrum van golflengten, van infrarood (IR) till ultraviolet (UV). Wanneer regen als een prisma werkt, laat het zonlicht zijn ware kleuren zien in de vorm van een regenboog, hoewel onze ogen de onzichtbare IR- of uv-banden niet kunnen waarnemen. Voor onze huid valt het uv-spectrum uiteen in twee hoofdrolspelers: UVA en UVB.

UVA maakt ongeveer 95% uit van de uv-straling die het aardoppervlak bereikt. Het is langgolvig licht, wat het een paar uitzonderlijk geniepige eigenschappen geeft. Wat weinig mensen weten, is dat UVA het hele jaar door, tijdens alle uren met daglicht, met een relatief gelijke intensiteit aanwezig is. Het dringt door wolken heen en gaat dwars door standaard vensterglas. Elke dag opnieuw raakt UVA actief je huid. Het vernietigt collageen- en elastinevezels; precies de verbindingen die je huid elastisch en veerkrachtig houden. Dat maakt UVA de hoofdschuldige achter huidveroudering door de zon (photoaging): rimpels, leerachtige huid, verslapping en pigmentvlekken. Het oxideert ook bestaand pigment om je een snelle, kortstondige bruine kleur te geven.

UVB daarentegen is een absolute biologische must-have. Je krijgt het alleen door directe blootstelling aan de zon. Wanneer het je huid raakt, brengt het een snelle chemische reactie op gang die vitamine D aanmaakt. Dit is niet zomaar een vitamine; het is een krachtig hormoon dat sterke botten bouwt en je immuunsysteem op peil houdt. Te veel UVB verandert echter in een moker. Omdat deze stralen een enorme hoeveelheid energie met zich meedragen, veroorzaakt overdrijven serieuze cellulaire dramatiek. Zodra UVB de huid raakt, wordt je DNA-structuur aangevallen, wat microscopische mutaties veroorzaakt die de belangrijkste aanjagers zijn van langdurige huidschade. Tegelijkertijd laten je huidcellen een vloedgolf aan "vrije radicalen" los — onstabiele moleculen die een enorme ontstekingscascade ontketenen.

Polyfenolen: Je interne zonneschild

We weten allemaal dat we onze huid van buitenaf moeten beschermen met zonnebrandcrème om die stralen af te weren. Mensen met een van nature donkere huid hebben een ingebouwd melanineschild, maar mensen met een bleke huid hebben dat niet. Toch zie je rond de Middellandse Zee genoeg locals met een zeer zongevoelige huid. En toch ligt het aantal gevallen van huidkanker (evenals dat van andere kankersoorten) in Zuid-Europe tot wel een factor 10 lager dan in Noord-Europa. Dat gigantische gat houdt wetenschappers al decennia bezig. Historisch gezien werden deze lage kankercijfers strikt toegeschreven aan genetica (d.w.z. de aanwezigheid van pigment en huidskleur) of aan gedrag in de zon (ga naar een strand in Nederland, kijk naar toeristen die 15 uur per dag liggen te bakken, en je weet wat ik bedoel).

Maar de laatste jaren wint de verklaring van polyfenolen de meeste wetenschappelijke kracht. Dit zijn de natuurlijke, beschermende verbindingen die in overvloed in planten voorkomen. Ze werken als een intern beveiligingsteam dat de schade onderschept voordat deze vat krijgt.

Het blussen van de oxidatieve brand

Krachtige verbindingen zoals EGCG uit groene thee, resveratrol uit rode druiven en die heerlijk bittere hydroxytyrosolen in bitterzoete mediterrane planten en hoogwaardige olijfolie grijpen direct in. Ze fungeren als geavanceerde signaleringsmoleculen die de interne defensie- en herstelsystemen van je lichaam actief wakker schudden.

Zei ik van binnenuit? Het werkt ook van buitenaf.

Terwijl het eten van een polyfenolrijk dieet van binnenuit werkt, blijkt het rechtstreeks aanbrengen van exact dezelfde plantenstoffen op je huid ook van buiten naar binnen te werken. Het blijkt dat het aanbrengen van een paar druppels polyfenolrijke olijfolie 's avonds — na het reinigen van je huid om de zonnebrandcrème van de dag te verwijderen — zorgt voor een ongelooflijke secundaire laag van bescherming en herstel. Het werkt als een actuele nachtpatrouille die ontstekingen blust en de huid helpt te herstellen terwijl je slaapt.

De DNA-reparatieploeg

Misschien wel het coolste aspect? Polyfenolen voorkomen niet alleen schade; ze helpen de troep op te ruimen. Onderzoek toont aan dat verbindingen zoals groene thee- en olijffenolen daadwerkelijk de natuurlijke nucleotiden-reparatieploeg van je lichaam kunnen ondersteunen, waardoor beschadigde DNA-strengen worden hersteld voordat ze zich kunnen vermenigvuldigen. Het is alsof je kanker in de kiem smoort. In de medische wetenschap is deze strategie de hoeksteen van chemopreventie — het onderscheppen van de allereerste stadia van oncogenese door genomische stabiliteit te behouden.

Door je dieet te vullen met een kleurrijke, rijke variatie aan plantaardige polyfenolen (dit is waarom sommigen het mediterrane dieet het "Regenboogdieet" noemen — een passende naam voor zonnige dagen), geef je je lichaam de ultieme biologische back-up. Het betekent dat je vol vertrouwen kunt genieten van de prachtige, levenschenkende voordelen van de zon — en die cruciale vitamine D kunt opslaan — zonder je te snijden aan de scherpe randjes.

En geef nu maar door, die salade — en de olijfolie.